Dik Dekker & Martin Huisman van Stichting NAP over repressief onderzoek van Hoffmann
"NAP heeft van iedere auto in Nederland de kilometerstand"
De NAP-controle loont. "In totaal hebben we 80 miljoen standen verzameld", vertelt Martin Huisman. "Van alle auto's die in Nederland op de weg rijden, hebben we van 95 procent meer dan drie standen. NAP heeft dus van iedere auto in Nederland de kilometerstand, uitzonderingen daargelaten - zo zijn tellers met vijf cijfers niet te controleren en tot vorig jaar werden er nog auto's geleverd die daarvan voorzien zijn. Consumenten maken veel gebruik van onze online check op www.autopas.nl, bijvoorbeeld als ze onderling auto's aan elkaar verkopen. Die check kost € 2,95. Daarnaast controleert NAP 'onder water' op allerlei websites. Op AutoTrack.nl staan bijvoorbeeld geen advertenties zonder dat daar een NAP-verificatie aan vooraf is gegaan. En van de betaalde autoadvertenties op Marktplaats, zijn de standen altijd gecontroleerd door onze database. Dekker: "Als daar geen NAP-logootje bij staat, moet er dus een belletje gaan rinkelen."
NAP is veel meer dan een database alleen. Huisman: "We pakken terugdraaiers civielrechtelijk aan. Zo hebben we laatst een terugdraaier opgespoord die hele dagen tellers terugdraaide. Dat waren bijna allemaal auto's die naar Oost-Europa gingen." Dekker: "Hij had wel humor. Hij maakte zijn klanten wijs dat ze de eerste tien kilometer niet harder mochten rijden dan dertig kilometer per uur omdat de teller anders zou terugspringen naar de oude stand. Dan kon hij op weg naar huis precies zien wie er bij hem was geweest, want die auto's reden belachelijk langzaam."
"De tellerstand kan tot op 16 plaatsen worden teruggedraaid"
Dekker vervolgt: "In auto's zit op allerlei plekken elektronica waarmee de kilometerstand wordt opgeslagen, bij BMW tot in de sleutel aan toe." Huisman: "Terugdraaiers vragen daarom aan hun klanten of ze komen voor een ‘grote' of ‘kleine beurt'; dat wordt gebruikt om tegen elkaar op te bieden. Bij een ‘grote beurt' reset de terugdraaier de kilometerstand soms tot op 16 plaatsen en dat is natuurlijk duurder. Daarna is het ontraceerbaar hoeveel kilometers een auto heeft gereden. Aan de motor is niets te zien. Daarom is de enige manier om die fraude tegen te gaan de registratie van de stand in combinatie met het kenteken."
Dekker: "Tellerfraude kost Nederland naar schatting honderden miljoenen euro's en heeft verschillende gevolgschades. De fiscus loopt bijvoorbeeld ook geld mis. Bovendien kan door een verkeerde kilometerstand de veiligheid van een auto in gevaar komen. Zo moeten de tand en snaar van de nokkenas na iedere 100 duizend kilometer worden vervangen want anders kunnen ze breken. Als een teller van 180 naar 110 duizend wordt teruggezet, denkt de nieuwe eigenaar dat ze net zijn vervangen, terwijl ze al bijna aan de beurt zijn."
Dekker: "We sporen tellerfraude op via internet en door tips van leden en particulieren. Er zijn 6.500 autobedrijven lid van NAP, en die weten het vaak wel als er in hun buurt een bedrijf niet zuiver werkt. Laatst kregen we bijvoorbeeld een klacht van een consument die zijn auto aan een handelaar had verkocht. Later zag hij dat die inkoper dezelfde auto op internet te koop aanbood met de teruggedraaide stand. Daar zijn wij met Hoffmann op afgegaan. Dat is een rechtszaak geworden die we hebben gewonnen."
"Ons bewijsmateriaal moet standhouden in de rechtszaal"
"Als wij fraudeurs op het spoor zijn, dan hangen ze", vertelt Huisman. "Wij huren Hoffmann in omdat het voor ons van belang is dat het bewijsmateriaal stand houdt in de rechtszaal. Hoffmann is een onafhankelijke, objectieve partij, die alom wordt gerespecteerd. Dat vinden rechters natuurlijk belangrijk. Iedere keer dat wij jullie inschakelden was het raak, met veel gewonnen rechtszaken als resultaat." Dekker: "Wij koppelen jullie ook aan hele goede advocaten. Dat doen we om fraudeurs aan het schrikken te maken. Of als zij dat zelf niet doen, dan krijgen hun advocaten het wel Spaans benauwd. Een goede naam - zoals Hoffmann ook heeft - spreekt direct aan. Dat is heel erg belangrijk." Huisman: "Wij representeren 6500 autobedrijven die verwachten dat wij tegen terugdraaiers optreden. Zij hebben er last van als ze in een kwaad daglicht worden gezet, of als andere partijen onder de prijs gaan omdat ze tellers terugdraaien."
"Er zijn ruwweg twee soorten bedrijven die tellers aanpassen", legt Huisman uit. "Dat zijn ten eerste bonafide bedrijven. Die hebben meestal legio activiteiten, waaronder tellers corrigeren (bijvoorbeeld omdat die stuk zijn gegaan, red.). Zij leggen duidelijk uit wat wel en niet mag, en hebben disclaimers op hun site staan. Die groep houden we trouwens ook goed in de gaten. En daarnaast zijn er partijen die zich presenteren als ‘discreet'. Die komen langs in witte busjes en daar treffen we online alleen een 06-nummer van aan. Die individuen pakken we aan. We zoeken ze op in registers van Kamers van koophandel en we bellen er achteraan. Eén keer kwamen we er niet uit wie de eigenaar van een website was; dat zat zó diep verstopt. Hoffmann heeft dat toen onderzocht en vervolgens hebben wij het onderzoeksrapport naar de advocaat gestuurd. Wij kregen toen die domeinnaam in handen en hebben die website offline gezet."
"Waar NAP Hoffmann het meest voor inschakelt zijn undercover-zaken. De rechercheurs krijgen een auto van ons mee en gaan met een geheime camera naar zo'n ‘discrete' terugdraaier. De rechercheurs vertellen dat ze de auto willen verkopen en vragen of de teller teruggedraaid kan worden omdat de auto dan een paar duizend euro meer waard is. Als de terugdraaier dan ook nog tips geeft over hoe ze dat het beste kunnen aanpakken, is hij willens en wetens aan het frauderen."
"Dankzij twee gewonnen rechtszaken mogen tellers niet zo maar worden teruggedraaid"
"Met het beeldmateriaal en rapport van Hoffmann hebben wij daarna het bewijsmateriaal in handen dat aantoont dat die persoon meehelpt aan het plegen van een economisch delict. De reden dat wij dat privaatrechtelijk doen, is dat er in Nederland geen wet is die het terugdraaien van tellers verbiedt. Autobezitters mogen in principe met hun teller doen wat ze willen. Maar inmiddels is er wel jurisprudentie over het terugdraaien van kilometerstanden", vertelt Huisman. Dit wapenfeit is aan NAP te danken. "We hebben - mede dankzij Hoffmann - twee zaken gewonnen waarin de rechters hebben gezegd dat het terugdraaien van tellers niet zo maar mag. En dat als het desondanks gebeurt, de consumenten daarvoor moeten tekenen en dat dit getekende bewijs naar NAP moet worden gestuurd." Dekker en Huisman vonden de eerste rechtszaak heel spannend. Huisman: "En die tweede ook. Twee gerechtelijke uitspraken maken namelijk beleid. De tweede rechter heeft de uitspraak van de eerste rechter precies overgenomen en dat maakt de jurisprudentie heel krachtig."
Dekker: "Iedereen mag dus met zijn teller doen wat hij wil maar als een teller is gemanipuleerd, moeten autoverkopers dat nu wel melden aan NAP en aan de potentiële kopers. Op basis van de jurisprudentie bieden we nu alle terugdraai-adverteerders een NAP-contract aan." Huisman: "Wij melden daarbij dat ze ons de kopieën moeten geven van ieder ondertekend bewijs van teruggedraaide, particuliere kilometertellers. Als iemand niet bereid is om daaraan mee te werken, zit er een luchtje aan. En ook als we nooit van die kopieën ontvangen. Dan schakelen we Hoffmann in. Zij gaan dan over op ‘mystery guest-shoppen': ze doen dan een proefaankoop en kijken wat er gebeurt. Mede dankzij Hoffmann hebben we onlangs een rechtszaak tegen zo'n frauderende terugdraaier gewonnen."
"NAP biedt nu alle terugdraai-adverteerders een contract aan"
Dekker: "Er zijn behoorlijk veel bedrijven die graag NAP op hun bedrijfsgevel willen hebben, maar die wij niet als lid accepteren. Noem het toeval of cliché maar veel van die bedrijfseigenaren dragen opzichtige Rolexen en zijn met goud behangen." Huisman: "BOVAG-leden zijn verplicht om lid te worden van NAP. De aspirant-leden van de BOVAG worden altijd geaudit. We accepteren ook niet-BOVAG-leden maar die bedrijven nemen we eerst grondig onder de loep. Dan kijken we bijvoorbeeld naar de prijzen van hun auto's, hoe ze zichzelf presenteren op internet en hoe ze omgaan met tellers. Onze auditors werken aan de hand van uitgebreide vragenlijsten, en daarnaast komt er ook een beetje gevoel bij kijken. Deze groep bestaat nu uit ongeveer 1200 van de 6500 leden."
Dekker: "Het is voor bonafide bedrijven - die niet per definitie bij de BOVAG hoeven te zijn aangesloten - heel belangrijk om zich te kunnen onderscheiden. NAP is ontstaan uit een initiatief van de branche zelf. Een groep bedrijven van allerlei automerken in Eindhoven had bedacht om elkaar kilometerstanden door te geven. De BOVAG en de RAI schaarden zich snel achter het initiatief en zorgden ervoor dat het landelijk werd. Later volgde de ANWB, na jarenlang adviseur van NAP te zijn geweest. De RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer, red.) bekleedt die adviseringspositie nog steeds."
"De meeste tellerfraude vindt plaats bij de import en export van auto's"
"Naast onze leden en andere organisaties geeft ook de RDW ons kilometerstanden door. Dat is relevant want de meeste tellerfraude vindt plaats bij de import en export van auto's", vervolgt Dekker. "Op het moment dat een occasion geïmporteerd wordt en is gekeurd, hebben wij dus een kilometerstand van de RDW. De historie van die teller houden we vanaf dat moment bij. Maar bij de NAP-check zal zo'n auto nooit groen licht krijgen, omdat we niet weten wat er is gebeurd voordat hij de grens over ging."
"Nieuwe importauto's die via de officiële kanalen ons land binnenkomen, krijgen wel groen licht", vertelt Dekker verder. "Maar alle importauto's die langer dan drie maanden in het buitenland hebben gereden, krijgen ‘oranje'. Autoproducerende landen verkopen auto's via allerlei kanalen, bijvoorbeeld direct aan grote lease- of verhuurmaatschappijen. Na een paar maanden kopen dealers die auto's, of ze gaan de handel in. De teller staat dan bijvoorbeeld al op dertig of veertig duizend en wordt dan teruggezet naar tien. Er waren vroeger zelfs bedrijven die er nieuwe banden onder zetten en ze tot in de puntjes schoonmaakten, en ze dan voor nieuw verkochten."
"Van de Duitse tellers klopt een derde niet en onderhoudsboekjes zeggen niets"
Dekker vervolgt: "Van alle auto's die uit Duitsland naar Nederland komen, is 30 procent teruggedraaid." Huisman: "Als iemand een Duitse auto heeft gekocht omdat die veel goedkoper was, hoop ik maar dat het goed zit. Een onderhoudsboekje zegt niets. Daar is een levendige handel in; voor € 5,-- is zo'n boekje te koop. Als consumenten echt willen weten of een kilometerstand klopt, moeten ze dat onderzoeken." Dekker: "En in Duitsland levert een telefoontje naar garages niets op want daar is de privacywetgeving heel streng."
Dekker geeft nog een voorbeeld: "In Nederland zijn de meest gewilde leaseauto's de - wat wij in jargon noemen - ‘dikke diesels'. Die hebben een grote motor en zitten vol accessoires. Als die auto's 180 duizend kilometer hebben gereden, is de leasetermijn voorbij en worden ze verkocht. In Nederland is de vraag naar dikke diesels laag omdat bijna niemand er genoeg kilometers voor rijdt. Maar in Frankrijk zijn ze gewild, alleen niet met 180 duizend kilometer op de teller. Ergens onderweg naar Frankrijk worden dan de tellers gemanipuleerd."
"De Belgen houden tellerfraude het beste in bedwang"
Huisman: "Het is heel moeilijk om een Europese database voor elkaar te krijgen, bijvoorbeeld door de strenge Data Schutz in Duitsland. Europees gezien hebben België en Nederland het als cluster goed voor elkaar. Maar dan valt er een gat. Vooral in Oost-Europa zijn consumenten de dupe van tellerfraude." Dekker: "België en Duitsland hebben ongeveer tegelijkertijd wetgeving ingevoerd om tellerfraude te bestrijden. Daar is het - in tegenstelling tot Nederland - verboden om tellers terug te draaien. De Belgen hebben het Nederlandse systeem overgenomen, zonder de kinderziektes, en handhaven heel goed. In België ligt de tellerfraude nu onder de 1 procent: dat is de beste score binnen Europa. Maar omdat in Duitsland niet wordt gecontroleerd en ook niets mag worden bijgehouden, klopt daar ongeveer een derde van alle autotellers niet. Controle en handhaving zijn dus ontzettend belangrijk."
NAP is als stichting zeer succesvol. Huisman: "Een van onze doelstellingen is dat er wetgeving komt die terugdraaien verbiedt en inmiddels is er zicht op dat dit volgend jaar gaat lukken." Dekker: "Het wetsvoorstel is al door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer en Raad van State buigen zich er nog dit jaar over. Met wetgeving wordt het makkelijker om terugdraaiers aan te pakken omdat die de handeling op zich zal verbieden."
"Hoffmann presteert altijd super"
"Door de duidelijke jurisprudentie en omdat er wetgeving in de maak was, heeft het bestuur vorig jaar een zero tolerancebeleid afgekondigd", vertelt Huisman tot slot. "Dat resulteerde in een verhoogde opsporingsactiviteit. Daar zitten we nu bovenop en daar blijven we voorlopig mee doorgaan. NAP moet met veel factoren rekening houden. En we moeten aan fact finding doen en daar gebruiken we Hoffmann voor. Hoffmann presteert altijd super. Een heel klein kritiekpuntje is dat de beveiliging van jullie rapporten voor ons wat zwaar is. Het risico op uitlekken is binnen NAP heel klein omdat wij jullie alleen voor externe fraude inhuren. Maar dat is slechts een detail, ik begrijp waarom dat de geijkte procedure is."
Meer informatie over NAP vindt u op www.autopas.nl.
Een verkorte versie van dit interview verscheen al in nummer 219 van ons magazine Hoffmanntips voor het bedrijfsleven en publieke sector, op pagina 6.
Neem voor meer informatie over deskonderzoek en mystery guest-shoppen vrijblijvend contact met Hoffmann op.