Downloaders versus Brein
The Pirate Bay voor de rechter, Mininova versus Brein, 1,4 miljoen
dollar boete voor het downloaden van 24 liedjes... Muziek en films
van internet downloaden is duidelijk niet meer zonder risico.
Tegelijkertijd voldoet onze huidige wetgeving niet meer aan de eisen
van het digitale tijdperk en lijken de platenmaatschappijen vooral
erg bang voor het digitale tijdperk. Wie heeft er gelijk, wat mag nu
wel en wat mag niet? En vooral: zou het ooit nog goed komen?
Stichting Brein is al een paar jaar actief met het opsporen van de
mensen achter bittorrentsites. Alleen al in 2008 sloot de stichting
398 illegale websites. De stichting claimt alleen op treden tegen
bittorrentwebsites waarop op strueturele basis auteursrechtinbreuk
wordt gefaciliteerd. Reden? Bittorrentsites hebben een
sleutel-functie bij het downloaden van illegale content, ook al staan
erfeitelijk geen gekopieerde bestanden op hun servers, vindt Brein.
Niet iedereen is het hiermee eens. "De stichting heeft geen
strafrechtelijke bevoegdheden, maar kan wel vermeende inbreukmakers
voor de civiele rechtbank dagen wegens inbreuk op auteursrechten,"
zegt Menno Weij, jurist bij advocatenkantoor SOLV. Dit
advocatenkantoor verdedigde in 2002 Kazaa. dat door Buma/STEMRA was
aangeklaagd, en is momenteel betrokken bij de
rechtszaak tussen Brein en Mininova. "Intemettussenpersonen zoals
bittorrentsites maken zelf geen inbreuk op auteursrechten," aldus
Weij. "In Europa bestaat er voor deze personen een zogenaamd
niet-aansprakelijkheidsregime. Die regeling komt er in het kort op
neer dat een bittorrentplatform niet aansprakelijk is als een link
die naar onmiskenbare onrechtmatige informatie verwijst op verzoek
wordt verwijderd."
Stichting Brein moet dus aantonen dat een dergelijke link verwijst
naar informatie die onmiskenbaar onrechtmatig is en de eigenaar van
de site daarvan op de hoogte stellen. Veel platforms maken
tegenwoordig gebruik van een notice-and-takedownprocedure. "Dat is
een standaard procedure waarbij een rechthebbende bijvoorbeeld door
middel van een formulier een gedetailleerde klacht kan indienen over
een torrent die verwijst naar inbreukmakende content. Het platform
beoordeelt de klacht en kan vervolgens de torrent verwijderen."
RECHTSZAKEN
Stichting Brein treedt op tegen onrechtmatige toepassingen van de
techniek bittorrent, laat een woordvoerder van Stiching Brein weten.
Dus uitwisseling zonder toestemming van rechthebben-den van auteurs-
en nabuurrech-telijk beschermde entertainment-content. In sommige
gevallen is slechts een waarschuwing genoeg voor de mensen achter de
sites om eieren voor hun geld te kiezen. Anderen gaan de juridische strijd met Brein aan. zoals de studenten achter een van 's werelds grootste bittorrents, Mininova.org. "We proberen het geschil altijd eerst in der minne met de site-houder te regelen. De meeste zaken worden geschikt. In het uitzonderlijke geval dat de onderhandelingen stuk lopen zoeken we pas de gang naar de rechter op," zegt de Brein-woordvoerder. Dat is het geval met Mininova. Op 26 augustus doet de rechter uitspraak in het geschil tussen Brein en de
uitwisselingsdienst. Brein eist van Mininova dat ze alle links naar
films en muziek gaan controleren, om zo de illegale bestanden eruit
te kunnen filteren. "Het zou kunnen dat mensen illegale dingen
downloaden, wij hebben geen zicht op waarde inhoud zich op het
netwerk bevindt," zei een van de oprichters van Mininova, Erik
Dubbelboer, in EenVandaag. Er bevinden zich ongeveer 1,2 miljoen
links op de bittorrent-site. De rechtszaak gaat over de vraag wie die
controle moet gaan betalen.
DIGITAAL RECHERCHEREN
Om een klacht in te kunnen dienen over onrechtmatig gebruikt
materiaal, is het handig om te weten wie er achter een bittorrentsite
zit. Stichting Brein heeft verschillende manieren om daar achter te
Komen. Robert-Jan Mora, senior digitaal onderzoeker bij Hoffmann
Bedrijfsrecherche: "Er wordt eerst op internet gerechercheerd. Er
zijn genoeg openbare bronnen waar informatie over websites te vinden
is, zoals Google en webstatistieken." Persoonsgegevens kunnen onder
meer worden achterhaald met de whois-functie op de website van de
Stichting Internet Domeinregistratie Nederland, daarnaast kan er
onder meer worden gezocht in openbare registers van de Kamer van
Koophandel. Niet altijd zijn de contactgegevens te achterhalen van de personen achter het gevonden ip-adres.
De woordvoerder van Brein: "We zijn inmiddels zeer ervaren in het
speuren en vaak vinden wij zelf de voor de illegale website
verantwoordelijke persoon of personen. Als alle sporen doodlopen en
de sitehouder niet reageert op onze verzoeken om zich aan ons bekend
te maken en de illegale site te sluiten, zijn wij genoodzaakt
contact op te nemen met de betrokken isp."
"Onder bepaalde omstandigheden is een isp verplicht naw-gegevens van
een anonieme abonnee beschikbaar te stellen aan de rechthebbende. De
aard en ernst van de inbreuk spelen daarbij een rol, maar ook de
vraag of de naw-gegevens op een alternatieve manier te achterhalen
zijn, en natuurlijk kijken we ook naar de belangen van de
rechthebbende en de isp," aldus Weij. Hij is van mening dat isp's
terughoudend en kritisch met dergelijke vragen moeten omgaan.
Hoewel er in het verleden in een rechtszaak tussen Brein en KPN werd
bepaald dat de isp de contactgegevens ter beschikking moest stellen
aan Brein, zijn isp's over het algemeen huiverig voor het doorgeven
van die informatie (zie kader). Na een uitspraak van het Europees Hof
in een andere, soortgelijke zaak die in Spanje speelde, hoeven isp's
geen persoonsgegevens meer doorte geven aan auteursrechtenorganisaties. Dit hoeft nu alleen nog maar als er een gerechtelijk verzoek op tafel ligt.
THE PIRATE BAY
In Zweden werden eind januari de vier oprichters van The Pirate Bay, Gottfrid Svartholm, Peter Sunde, Frederik Neij en Carl Lundstrdm, gedagvaard op verdenking van 'het faciliteren van het schenden van copyrights'. In april legde de rechter ieder van hen een jaar gevangenisstraf op en een boete van 2,7 miljoen euro, waarop de vier in beroep gingen. Op 31 mei ging de stekker uit de website, maar slechts negen dagen later was de site alweer in de lucht. Dit keer vanaf servers op Nederlands grondgebied. Niet voor lang, blijkt na de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank waar stichting Brein een zaak
tegen de Zweedse oprichters van The Pirate Bay aanspande. Volgens het
vonnis van 30 juli moet de downioadsite binnen tien dagen
ontoegankelijk worden gemaakt voor Nederlandse gebruikers. Begin augustus verschenen er verhalen in de media dat The Pirate Bay voorlopig beschikbaar blijft voor Nederlandse computergebruikers. Bovendien zeggen de Zweedse oprichters dat ze geen eigenaar meer zijn van de site. Het is inmiddels in handen van een bedrijf op de Seychellen. Zelfs een verbod in Nederland voor de Pirate Bay is relatief: via een anoniem ip-adres kunt u The PirateBay
laten geloven dat u uit een ander land komt.
STRIJD
Dat typeert de strijd tussen de mensen achter bittorrentsites en
organisaties als Stichting Brein. Muziekpiraten zetten vaak in een
keer tientallen websites op; juridische acties tegen een site zijn
dan weinig effectief. Zodra een illegale site aangepakt dreigt te
worden, wordt de gewraakte informatie razendsnel verhuisd naar
plaatsen op het web waar de Nederlandse politie en justitie geen
zeg-genschap hebben. Soms worden sites verplaatst naar andere
hostingbedrijven die volgens de statuten zijn gevestigd in verre
landen. maar fysiek nog steeds gebruikmaken van computers in
Nederland. "Wij treden in principe alleen op tegen illegale websites
die schade veroorzaken in Nederland. In de meeste gevallen dragen
wij dossiers over buitenlandse illegale websites die op ons netvlies
komen over aan onze buitenlandse zusterorganisaties," zegt de
woordvoerder van Brein. Veel van de sites die Brein aanpakt,
besluiten definitief het bijltje erbij neer te gooien. Sommige komen
weer terug onder een andere naam. Woordvoerder Brein: "Als sites
terugkomen, doen wij er vervolgens weer alles aan om ze zo spoedig
mogelijk weer offline te krijgen.''
Naast het intensief speuren op onder meer internet is er nog een
aantal technieken waar contenteigenaars gebruik van kunnen maken om
illegaal gebruik van hun materiaal op internet op te sporen. Zo wordt
er gebruik-gemaakt van fingerprinting. Deze techniek kent een
digitale vingerafdruk toe aan een bepaald muzieknummer. Dat gebeurt
door het fragment af te breken in kleine stukjes van tien
milliseconden. Van elk stukje wordt de energie op 33 frequenties
gemeten en met behulp van een algoritme omgezet in een unieke code.
Op deze manier valt er sneller en gerichter te zoeken naar
muziekbestanden op internet.
Een andere techniek is de deep packet inspection (dpi), waarbij de
inhoud van data wordt onderzocht. Het wordt door isp's voomamelijk
gebruikt voor het ondervangen van virussen en spam, maar daarnaast
kan de techniek ook worden gebruikt voor statistisch onderzoek over
de data die over internet gaan. In feite is precies te zien wie wat
voor soort informatie uploadt en downloadt.
UPS EN DOWNS
Dat downloaden van muziek en film is op zich niet zo'n probleem. In
Nederland is dat niet verboden. "Juridisch gezien gaat het om de
vraag wat er wordt gedownload," zegt mr. Victor de Pous, jurist en
industrieanalist die zich bezighoudt met de juridische aspecten van
digitale technologie en de informatiemaatschappij. "Alleen wanneer
er bewust onrechtmatig of wederrechtelijk wordt gehandeld. geldt dat
er met succes tegen misbruik opgetreden kan worden." Het downloaden
van games en software is wel verboden, evenals het uploaden van
auteursrechtelijk beschermde bestanden. Dat is precies de reden waarom Brein zo actief achter bittorrentsites aanzit.
Wereldwijd haalt de muziekindustrie 21 procent van de omzet uit
legale downloads. In Nederland is dat slechts 6 procent, terwijl ruim
een derde van de Nederlanders regelmatig films en muziek downloadt.
Toch zijn consumenten best bereid om te betalen voor muziek en films
(zie het kader op de volgende pagina). Uit onderzoek van TNO (Ups &
Downs, 2009) blijkt dat mensen ondanks het downloaden cd's en dvd's
blijven kopen en naar de bioscoop gaan. Sterker nog: de mensen die
downloaden, brengen wat dat betreft meer geld in het laatje dan de
mensen die niet downloaden. Zij kopen vaker cd's en bezoeken vaker
een bioscoop, blijkt uit datzelfde onderzoek. De klacht van de
entertainmentindustrie dat ze miljarden misloopt door illegale
downloads, wordt door TNO dan ook enigszins afgezwakt. Het klopt dat
sinds de opkomst van Napster in 1999 de muziekindustrie haar omzet
zag slinken van 500 miljoen naar 270 miljoen euro per jaar. Maar aan
de andere kant blijkt dat andere takken van de entertainmentindustrie
er jaarlijks zo'n 200 miljoen euro op vooruit gaan. Al met al nog
niet zo'n heel somber beeld dus.
ALTERNATIEVEN
Toch moet er iets gebeuren om de strijd tussen de grote. logge
muziekconcerns en de miljoenen downloaders ter wereld te slechten.
Als dat niet gebeurt, dan zal in 2012 de schade voor de industrie
zijn opgelopen naar 770 miljoen euro, becijfert onderzoeksbureau
Forrester. Innovatie lijkt het toverwoord. De entertainmentindustrie
moet alternatieve webwinkels ontwikkelen waar consumenten op een
gebruiksvriendelijke manier tegen betaling films en muziek kunnen
downloaden. Een goed voorbeeld daarvan is het Britse kabelbedrijf
Virgin, dat in samenwerking met platenmaatschappij Universal Music
een website is gestart waar bezoekers onbeperkt kunnen downloaden
voor een vast bedrag per maand. Dit soort nieuwe busi-nessmodellen
moet de muziekindustrie helpen vernieuwen, want de drempel voor
piraten om een website met illegale content op te zetten is laag. "Strengere regels tegen piraterij of downloaders hebben alleen zin als de entertainmentindustrie zelf eerst verandert," zei Viviane Reding, eurocommissaris voor Informatie en Media, tegen het NRC.
USENET
Door alle commotie random de bittorrentsites, ziet usenel het aantal
gebruikers flink stijgen. Daarmee lijkt er een verschuiving van p2p-netwerken naar Usenet plaats te vinden. In tegenstelling tot het gebruik van torrentnetwer-ken is het voor eigen gebruik via usenet downloaden van auteursrechtelijk beschermde films en muziekbestanden in Nederland niet illegaal. Maar wie denkt bij usenet veilig te zijn voor Stichting Brein, komt er bekaaid af. NZB-Portal, met zo'n tienduizend bezoekers per dag een van de grotere usenet-indexeringssites, sloot zijn virtuele deuren al, en op dit
moment loopt er een rechtszaak tussen Brein en het usenetplatform
FTD; met 450.000 geregistreerde gebruikers de grootste Nederlandse
community van usenet-enthousiastelingen. Het platform stelt
gebruikers in de gelegenheid elkaar te wijzen op bestanden die kunnen
worden gedownload uit nieuwsgroepen. Volgens het platform bieden de
usenetgebruikers het materiaal dat ze downloaden niet automatisch
tegelijkertijd aan anderen aan. Daar heeft Brein geen boodschap aan,
die vindt dat FTD "illegaal aangeboden content mede openbaar maakt"
of "in ieder geval organiseert en bevordert".
CYBERLOCKER
Een andere oplossing voor filesharing is het gebruikmaken van
opslagcapaciteit op de servers van bijvoorbeeld Rapidshare en
MegaUpload. Gebruikers kunnen bestanden op de servers plaatsen en
krijgen een unieke url die naar dat bestand verwijst. Wat deze
service, ook wel cy-berlocker genoemd, zo aantrekkelijk maakt voor
piraten, is dat gebruikers files tot 200 MB kunnen uploaden, dat er
(vooralsnog) geen controle op legaliteit is en dat anderen de
bestanden ongelimiteerd kunnen downloaden zolang ze de juiste link
maar kennen.
Dit alternatief begint echter scheurtjes te vertonen. Rapidshare
kreeg eind juni van een Duitse rechtbank een boete van 24 miljoen
euro opgelegd en de eis dat het bedrijf actief content moet gaan
filteren. De rechtszaak was aangespannen door GEMA, een wereldwijde
copyrightwaakhond.
Daarnaast wordt er ook steeds meer gebruikgemaakt van het
TOR-netwerk, de afkorting voor The Onion Routing Network. Het is een
netwerk voor anonieme communicatie dat is gebaseerd op onion routing,
een technologie die werd uitgevonden door het US Naval Research
Laboratory. Het netwerk is bedoeld om te voorkomen dat anderen door
analyse van het berichtenverkeer kunnen achterhalen wat de herkomst
en de bestemming van berichten is.
TOEKOMST
Zolang de entertainmentindustrie zich blijft wentelen in zijn
slachtofferrol, zullen piraten zich verschansen op het wereldwijde
web. Toch lijkt het piratenbolwerk wat deukjes te vertonen door alle
ophef, commotie en rechtszaken van de afgelopen jaren. Zo meldde de
Telegraaf eind juni dat The Pirate Bay in augustus een nieuw, legaal
jasje krijgt. Dat is het gevolg van een overname door
internet-cafeketen Global Gaming Factory, dat 5,5 miljoen euro
neertelde voor de website. Volgens de nieuwe eigenaar wordt de site
omgebouwd tot een downloadsite, waarbij de eigenaars van de
auteursrechten betaald worden voor gedownloade content.
Uiteraard speelt ook de politiek een deuntje mee. Zo kwam de
werkgroep Auteursrechten, onder aanvoering van Arda Gerkens (SP), in
hun rapport tot de conclusie dat de huidige Auteurswet hopeloos
verouderd en dringend toe is aan modernisering. Maar voordat het
zover is en zowel de industrie als de politiek hun zaakjes voor
elkaar hebben, zal menig Nederlander de nieuwste muziek en films als
vanouds van het web blijven plukken.
Vlak voordat dit nummer naar de drukker moest, heeft de rechter
uitspraak gedaan in de zaak die Stichting Brein had aangespannen
tegen de site Mininova. Op last van de rechter moet Mininova binnen
drie maanden alle links weghalen die verwijzen naar illegale content.
Doet Mininova dit niet, dan moet voor elke link € 1000 aan Stichting
Brein worden betaald. Als reactie heeft Mininova eind augustus
aangegeven hiertegen in beroep te gaan. Hoe dit uiteindelijk gaat
aflopen, is nog onbekend. PCM houdt de ontwikkelingen nauwlettend in
de gaten.
ISP'S & STICHTING BREIN
Sinds de uitspraak van het Europese Hof in 2008 in de zaak tussen de
Spaanse Brein-collega Promusicae en ISP Telefonica, zijn
internetserviceproviders (isp's) niet meer verplicht naw-gegevens van
gebruikers door te geven, tenzij er een strafrech-telijk verzoek
ligt. "In het verleden kwam het regelmatig voor dat Stichting Brein
ons benaderde met het verzoek om afgifte van naw-gegevens," zegt
Nienke Haan, corporate communication advisor bij Online (voorheen
Wanadoo, red.). "Nadat we als Wa-nadoo samen met andere providers een
kort geding tegen Brein wonnen, waarin de rechtbank bepaalde dat we
niet verplicht waren om de gegevens te verstrekken, hebben we geen
verzoeken meer ontvangen." Ook Telfort kreeg in het verleden wel eens
verzoeken van Brein, maar "nu niet meer", aldus voorlichter Renske
Algra. "Wij staan naw-gegevens van klanten alleen af aan instanties
die opsporingsbevoegd zijn. Stichting Brein is dat niet." Datzelfde
geldt voor Ziggo. Woordvoerder Martijn Jonker: "Wij nemen de
meldingen van Stichting Brein serieus, maar geven geen gegevens van
onze klanten aan hen door."
DOWNLOADER BEST BEREID TE BETALEN
Hoe denkt de consument over de queeste van Brein tegen bittorrents?
Cees We-ringh*, zelfstandig projectcoordinator uit Amsterdam: "Ik
vind het schandalig. Het is storend en overdreven dat het woord
'illegaal' altijd om de hoek komt kijken als het gaat om het
downloaden van audio en video. Dat komt doordat er altijd gedacht
wordt vanuit het ouderwetse auteursrechtstandpunt. In plaats van het
najagen van achterhaalde waarden, zouden de producenten en stichting
Brein er beter aan doen om hun manier van aanbieden aan te passen aan
de wensen van de consument. Ik wil mijn muziek bijvoorbeeld in de
vorm van bestanden en niet op een schijfje. Als ik bij de producent
een bestand zou kunnen downloaden, zou ik dat zeker doen, ook tegen
betaling. Er zijn genoeg musici die dit allang begrijpen en vaak
nummers gratis op internet aanbieden en waarvan je vervolgens het
hele album tegen een geringe prijs kunt downloaden. Dat zijn de
musici die nu succesvol zijn. Als muziek en video tegen een redelijke
prijs zouden worden aangeboden, gaan veel meer mensen betalen. Als
alle tussenhandelaren buitenspel worden gezet, is het kostenplaatje
voor de producenten enorm laag. Server neerzetten, bestanden erop,
dikke uploadpijp aan de voorkant, betaalsysteem eraan en gaan. De
kosten voor dragers en papier vallen weg en de controle is zeer
eenvoudig. Ik zie de toekomst van de Nederlandse down-loader als zeer
rooskleurig. Binnenkort zullen er wat proefprocessen komen en dan zal
al snel blijken of we het Chinese systeem, waar niets mag, moeten
invoeren of dat er een alternatieve manier van aanbieden moet worden
verzonnen. Dat eerste lijkt me met de grondwet en het recht op
verzamelen van informatie in gedachten uitgesloten, maar het laatste
is goed denkbaar en dat zou de downloaders ten goede
komen." *Cees Weringh is een gefingeerde naam.
Momenteel loopt er een zaak tussen de site FTD en Stichting Brein.
