Zoals de waard is...
Hoe vaak komt bet voor? Albert Krielen, tot voor kort directeur van de Keizer Karel Podia in Nijmegen, beweerde in zijn cv dat hij KLM-piloot was geweest, topman bij Philips in Japan en PvdA-wethouder in Rotterdam. Dit bleek allemaal gelogen. Een flagrant voorbeeld van cv-fraude, en zo bont zullen de meeste mensen het niet maken. Toch komen al te bloemrijke cv's heel veel
voor. Volgens Karina Ahles van cv-verificatiebureau Een Streepje Voor staan er 'onwaarheden' in meer dan de helft van de cv's. 'Wij zeggen altijd: in de helft van alle cv's, omdat men niet alle onwaarheden als leugens ziet.' Zij ziet vooral dat er creatief wordt omgesprongen met data (om gaten in het cv op te vullen), dat functies opgewaardeerd worden ('vaak meerdere niveaus hoger dan in werkehjkheid het geval was'), en dat opleidingen worden genoemd die
ofwel niet gevolgd, ofwel nooit afgerond zijn. 'Het komt zelfs voor dat mensen diploma's noemen die niet vereist zijn voor de functie. Dat vind ik zo intrigerend.'
'Mensen die op jacht zijn naar een baan springen wat makkelijker met
de waarheid om', zegt Jos Meekel, operationeel directeur van Hoffmann Bedrijfsrecherche. 'Men maakt gebruik van de gemakzucht aan de overkant van de tafel'
Waarom controleren bedrijven dat cv dan niet? Uit gemakzucht, dus, volgens Jos Meekel, en ook uit gene. Vrijwel elke recruiter zal je naam wel even intikken op Google, maar alle feiten uit een cv nabellen - dat is nogal een klus, en niet de meest enerverende. Het kan ook niet stiekem, want volgens de Wet bescherming persoonsgegevens moet de sollicitant toestemming geven
voor de controle van zijn cv. Opleidingsinstituten zullen bijvoorbeeld niet zomaar vertellen of de heer Jansen inderdaad zijn bul heeft behaald in de econometrie. Nederlandse werkgevers vinden het ongemakkelijk om een feitencheck aan de orde te stellen. Vanuit het idee: zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten.
Hoe is het mogelijk: welk type mens weet een vals cv zo overtuigend
te verkopen?
Albert Krielen heeft zijn opgeblazen cv kennelijk zonder blikken of blozen aan de man weten te brengen. Dat zou kunnen wijzen op een antisociale persoonlijkheid: die is gewetenloos, oneerlijk en onbetrouwbaar, maar meester van de verleiding. De diagnose komt uit het boek Zo ben ik nu eenmaal! van hoogleraar psychopathologie Willem van der Does. Maar zo'n
diagnose-op-afstand durft Van der Does niet te geven. 'Dit is zo zeldzaam, daar kun je geen proflel van opstellen.' Mogelijk lijdt de gewezen schouwburgdirecteur aan pseudolo-giafantastica: hij is dan gaandeweg zelf gaan geloven in alles wat hij over zijn verleden verzonnen heeft. 'Dat past meer bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis: het fantastische verhaal over de levensloop moet een (in wezen) wankel zelfbeeld compenseren.'
Kun je ontslagen worden vanwege een vals cv? Ja, dat kan zeker. Zo was er een werknemer die bij zijn sollicitatie naar de functie van projectmanager beweerd had dat hij een heao-diploma had. Dat was niet waar, bleek toen er een onderzoek naar zijn cv werd ingesteld omdat hij niet goed functioneerde. De werknemer gaf dat toe, maar zei bij de kantonrechter dat hij wel op hbo-niveau kon functioneren. De kantonrechter vond echter dat zijn cv had moeten kloppen en stond ontslag 'om dringende reden' toe. Maar het kan ook anders aflopen.
Een operationeel manager die zijn zogenaamde diploma's niet kon
overleggen, mocht van de kantonrechter blijven omdat hij wel
ervaring had als manager toen hij in dienst kwam en na vier maanden
een salarisverhoging had gekregen - en dus blijkbaar goed
functioneerde.
Moet Je naar bet gevang? Zodra je een cv indient met verzonnen
feiten, of daadwerkelijk een vervalst diploma overlegt, ben je
strafbaar voor valsheid in geschrifte. Daar staat maximaal zes jaar
eel op, of een boete van 74.000 euro. Het Rotterdamse echtpaar dat
tussen September 2006 en april 2007 dertig vervalste schooldiploma's
verkocht a 300 euro per stuk, is in cassatie gegaan tegen hun
veroordeling door het gerechtshof in Den Bosch. De dertig kopers zijn
niet vervolgd, omdat geen van hen het 'diploma' ergens voor gebruikt had. Wel hebben ze hun diploma aan de politie moeten afgeven.
